ኣዜብ: ግዳይ ተደጋጋሚ ዓመጽ

ኣብ መወዳእታ 20ታት እትርከብ፡ ውቁብ ቀይሒ፡ ሓሓሊፉ ማዳ ዝዓብለሎ ፍረ ገጽ እትውንን ኤርትራዊት ስደተኛ እያ፡ ኣዜብ።  ኣዝዩ ልእሙን ትሑትን ጠባይ ዘለዋ፡ ኣብ ጉዕዞ ሰደት ኣብ ልዕሊኣ ዝወረደ  ዓመጽ ዝውክል እንክመስል ዝንታ ተብዝሕ። ጉዕዞ ስደትን ናብ ራ ስደትን ንዓኣ ኩሉ ዝኸሰረትሉ መድረኽ ገንራ ትሓስቦ። ተሃዲና፡ ተኸላቢታ፡ ተዓሚጻ፡ ተቐጥቂጣ፡ ነቢዓ፡ ሰንቢዳ ፡ባህሪራ ፡ በሰላን ሰለሎን ኣትይዋ ኮታስ ኩሉ ክፋእ ዘበለ ኣብ ልዕሊ ሂወታ ዝረኣየትሉ እዩ ስደት ።

ኣዜብ ኣብ ሓሊመንተል፡ ካብ ከረን ኣስታት 20 ኪሎሜተር ንሸነኽ ምብራቅ  ርሒቃ ኣብ ትርከብ ዓዲ ተወሊዳን ዓብያን። መባእታን ማእከላይን ደረጃ ኣብ ቤት ትምህርቲ  ሊመንተል ተማሂራ። ናይ ካላኣይ ደረጃ ትምህርታ ንምቕጻል ናብ ከረን ዝኸደት ኣዜብ፡ ኣብ 10ይ ክፍሊ ብምኽንያት ጥዕና ትምህርቲ ኣቋረጸት። ካብታ ትምርቲ ዘቋረጸትላ ሰዓት መዓልታዊ ንጥፈታታ ቀሲና ከተካይድን ክትንቀሳቐስን ኣይከኣለት። ኣብ ዓዳን ኣብ ከረንን ዝካየዱ ብዝነበሩ ግፋታት ሂወታ ምሉእ ብምሉእ ተጸልወ። ኣብ ዓዳ፡ ኣብ ገዝኣ ምእታውን ምውጻእን ምንቅስቓስን ዝተኸልከለት ኣዜብ ዓዳን ስድራኣን ገዲፋ ናብ ስደት ኣምርሐት ።

ኣብ 2017 ካብ ዓዳ ሓሊመንተል ብመንገዲ ሓደ ኣብ ከረን ዝተላለየቶ ኣስጋሪ፡ ስድራቤታ ከይነገረት፡ ናብ ሱዳን ተበጊሳ። ዝተላለየቶ ሰብ ግን ኪንዮ ሌላ ዝኸይድ ዕሙቅ ዝበለ ኣፍልጦ ኣይነብሮምን። ካብ ዓዳ ሓሊመንተል  ናብ ከተማ ከረን፡ ካብ ከተማ ከረን ድማ ናብ ሃይኮታ ምስ’ዚ ኣስጋሪ ተጓዕዘት።  ኣብ ሃይኮታ ድሕሪ ምብጸሖም ግና ነገራት ክለዋወጥዋ ጀመሩ። ብምስልን ኣካልን ዘይትፈልጦም ክልተ ግቡእ ቋንቋ ትግርኛ ዘይመልኩ ሰባት ጸንሕዋ  ። እቲ ኣብ ከረን ዝተላለየቶን ንሱዳን ከስግራን ዝተዋዓዓላ ሰብ ድማ እቶም ሰባት ናብ ሱዳን ከስግርዋ ከም ዝኾኑን ወነንቲ ሎሪ ( ሎሪ ዝዓይነተን መካይን ) መካይን ብምኻኖም ውን ብዘይ ጸገምን ድኻምን ከሰላ ክእትዉዋ ምኻኖም ክሳብ ከሰላ ድማ ንሱ ክከታተላ ምኻኑ የእመና ።

ኣዜብ ብዘረብኡ ዋላ እኳ ሙሉእ ዕግበት እንተ ዘይነበራ፡ ዝነበራ ሓሳብ ስደት ኣብ ማዕልቡኡ ንምብጻሕ ግን ተሰማመዐት። ኣማስይኡ ድማ እቲ ካብ ከረን ዝወሰዳ ሰብ ምስቶም ሰብ ሎሪ ገዲፍዋ ናብ ከረን ተመልሰ። ከባቢ ሰዓት 8 ናይ ምሸት ካብቲ ዝወዓለትሉ ዳስ ናብታ ኣብ ፊታ ናብ ዝነበረ ሎሪ ማኪና ክትስቀል ምልክት ገበሩላ። ዝኾነ ቃል ንኸይተምሉቅ ድማ የእዳዎም ኣብ ኣፎም ብምግባር ምልክት ገበሩላ። ከምቲ ዝተኣዘዘቶ ድማ ኣብታ ዝበልዋ ማኪና ተሰቅለት ።

ኣዜብ ኣብ መንጎ ኣውቲስታን ካልኣዩን ኮፍ ብምባል ጉዕዞ ናብ ከሰላ ጀመርዎ ። ክልቲኦም መስተ ሰትዮም ነበሩ። ኣብ ጉዕዞ  ድማ ካብ ኣፎም ብዝወጽእ ዝነበረ ሽታ መስተ ፉጹም ኣጽለኣ ። ብወገን የማና ዝነበረ ብጻይ እቲ ኣውቲስታ ሰልፋ ክትንክፋ ጀመረ። ኣዜብ’ውን ናይ ተቃውሞ ምልክት ከተርኢ ጀመረት። ጸኒሑ ድማ ኣፍልባ ክትንክፋ ጀመረ፡ ሕጂ ውን ኣፋ ከፊታ ግደፍ በለቶ።  ካብኡ ንላዕሊ ክኸይድ ኣብ ዝጀመረሉ እዋን ግን ነቲ ኣውቲስታ ነቕኒቃ ግደፍ ንኽብሎ ለመነቶ። ኣውቲስታ እውን ክገድፍ ብኢዱን ኣፉን ኣጠንቀቆ።  ክልቲኦም ብመስተ ተሰኒፎም ብምንባሮም ኣዜብ እቲ ዝወሰደቶ ውሳነ ኣዝዩ ኣጣዓሳ ።

ነውሕ ኪሎመተራት ምስ ተጋዕዙ መሬት ውን ስለ ዝወግሖም ኣብ ከባቢ ግርማይካ ኣትርከብ ዓዲ የዕረፉ። ኣብ ሓንቲ ዓገፋ መሰል ገዛ ብምእታው ድማ ንኣዜብ ንኽትዕርፍ ነገርዋ።  ርእሳ ምሉእ ብምሉእ ክዓርፈላ ዘይከኣለት ኣዜብ ግና የዒንታ ከይከደነት ጎቦ ጥራይ ኮነት። ንጽባሒቱ ዋና ናይታ ሎሪ ንሱ ንግርማይካ ክኣቱ ምኻኑ እዚ ምስኡ ዝመጸ ዓርኩ፡ ማለት ኣቀዲሙ ኣብ ጉዕዞ  ኣካላታ ዝተናኽፋ ዝነበረ፡ ድማ ናብ ከሰላ ከብጽሓ ምኻኑ ነገራ ። በቲ ዝበላ ብፍጹም ክተሰማማዓ ኣይከኣለትን። ምኽንያቱ ኣብ ጉዕዞ  ከለዉ ዘጋጠማ ፍጻመ ሓደ ዓቢ ጭብጢ ስለ ዝኾና። ምስኡ ጉዕዞ  ክትቅጽል ከም ዘይኮነት፡ እንተ ዘይኮይኑ ግን ናብ ሃይኮታ ክመልስዋ ከምዘለዎም ወይ ውን ናብቲ ምስኦም ዘራኸባ ሰብ ደዊሎም ከራኽብዋ ገለጸትሎም። እዚ ምስ ዘይገብሩ ግን ካብታ ዘላታ ክትንቀሳቀስ ከምዘይኮነት ዝነበራኣ ድፍረት ኣኻኺባ ሓበረቶም ።

ወናኒ ናይታ ሎሪ ዓይኑ ኣፍጢጡ ናብኣ ብምቅራብ ኪትከይድ ፍቃደኛ ምስ ዘይትኸውን ኣብዚ በረኻ ቀቲሎም ክገድፍዋ ከም ዝኾኑ ካብ ሽሙጡ ካራ ብምምዛዝ ኣፈራርሓ። ፈትያ ጸሊኣ ምስቲ ዝተባህለቶ ሰብ ክትከይድ ከም ዝኾነት ውን ምጉቡዕባዕ ብዝተሃወሶ ቃና ተዛረባ ። ኣዜብ ዝነበራ ኣማራጺ ሞት ወይ ድማ ትእዛዛቶም ምኽባር እዩ ነይሩ ። እና ነብዐት ድማ ዋና ናይታ ሎሪ ምስቲ ብጻዩ ገዲፍዋ ንግርማይካ ገጹ ከደ ። ምስኣ ዝተረፈ ብጻዩ ድማ ተሪፍዎም ዘሎ መንገዲ ሓጺር ምኻኑ ከጸናናዓ ፈተነ ። ኣዜብ ግን ኪንዮ እቲ ዚዛረባ ዝነበረ ናይ ተስፋ ቃላት ኣብ ልዕሊኣ ዝኾነ ናይ ዓመጽ ተግባራት ንኸይፍጽም የፍርሃ ምንባሩ  ኣየስተብሃለሉን ።

ኣብቲ ዓገፋ ዝመስል ዳስ ምሉእ መዓልቲ ብምውዓል ልክዕ ከባቢ ሰዓት 10፡00 ናይ ለይቲ ነቀሉ ። ድሕሪ ናይ 4 ሰዓት ጉዕዞ  ድማ ዶብ ኤርትራን ሱዳንን ብምስጋር ኣንፈቶም ናብ ከሰላ የምርሑሉ ኣብ ዝነበሩ እዋን ኣብ ከባቢ ጎቦ ቶቲል ንኸዕርፉ ኮፍ በሉ ። ምሉእ ለይቲ ብጎቦ ዓይኑ ክጥምታ ዘምስየ ኣስጋራይ ድማ ካራ ካብ ሽሙጡ ብምውጻእ ኣፋ ዓበሳ። ብስንባደ ኣካላታ ዘንፈጥፈጠ ኣዜብ፡ ተኸዲናቶ ዝነበረት ቀሚሽ ብኻራ ቀደዶ። ዝኾነ ቃል ምስ እተውጽእ ድማ ክቀትላ ምኻኑ በቲ ደም ሰሪቡ ዝነበረ የዒንቱ ብምፍጣጥ ነገራ። ኣዜብ ብስም ኩሎም መልኣኽትን በታ ዝፈትዋ ወላዲቱን ተማሕጸነቶ። ይኹን’ምበር፡ ብስምዒቱ እንበር ብርእሱን ሕልኑኡን ዘይግዛእ ኣስጋራይ ንልመናኣን ምሕጽንተኣን ዝሰምዕ እዝኒ ኣይነበሮን። ንኣዜብ ኣብ ጎኒ ጎቦ ቶቲል ክብረ ንጽህናኣ ደፈራ። ዓሚጽዋ ውን ካብቲ ቦታ ተሰወረ ።

ድሕሪ እዚ ፍጻመ ኣዜብ ነብሳ ጸሊኣ ቶኾርምያ ክሳዕ ወጋሕታ ንብዓታ ክሳብ ዝነጽፍ ኣልቀሰት። ስምዕተኣ ናብ ላዕላይ ሰማይ ኣብ ዝርከብ ፈጣሪ ንምብጻሕ ድማ ኣንቃዕሪራ ኣምሪራ በኸየት፡፡ መሬት ኣፍ ኣውጺኣ እንተ ትውሕጣ እውን ኣይምጽለአትን። ጸጉራን ክዳናን ተበታቲኑ ወጅሃት ፍረ ገጻ ፈሪሱ መልኣከሞት ዝዓሰላ እንክትመሲል ዝጽንሓቶም ተቀማጦ ናይ ኣብ ከባቢ ከሰላ እትርከብ ምክራም ትበሃል ዓዲ ተቀላጢፎም ናብ ኣባላት ጸጥታ ብምሕባር ቀዳማይ ረድኤት ክትረኽበሉ እትኽእል ማእከል ጥዕና ብምውሳድ ኩነታታ ክከታተልዎ ጀመሩ ። ድሕሪ ክልተ መዓልታት ካብቲ ማእከል ጥዕና ብምፍናው ናብ ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ተረከበት ። ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ብወገኖም ናብ መሰጋገሪ ማዓስከር ስደተኛታት ወድሸሪፈይ ኣፋነዉዋ ። ካብ ወድሸሪፈይ ድማ ብሓገዝ ኣባላት ጸጥታ ሱዳንን ኣህግራዊ ማሕበር ስደተኛታትን UNHCR ናብ ማዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ ኣበለት ።

ኣብ ማዓስከር ስደተኛታት ኣብ ልዕሊኣ ዝተፈጸመ ዓመጽ ንኣባላት UNHCR ብጉቡእ ሓበረቶም ። እዚ ኮይኑ ከብቅዕ ግን ካብቲ ኣህጉራዊ ማሕበር ዝኾነ ሓገዝ ኣይተዋህባን። ከም ተራ ስደተኛ ብሙኻን ድማ ኣብ ሸገራብ ንኣስታት 2 ወርሒ ብምቅማጥ ጉዕዞኣ ናብ ካርቱም ክትቅጽል ከም ቀንዲ ኣማራጺ ወሲዳ ተበገሰት ። ምኽንያቱ ኣብተን ኣብ ሸገራብ ዝተቀመጠትለን እዋናት እቲ ማዓስከር ንኽትነብሮ ኣዝዩ ኣሸጋሪ፡ ዝተፈላለዩ ሕማማት እውን ቅሉዕ፡ ልዕሊ ኩሉ ድማ ጸጥታዊ ድሕነት ስደተኛታት ዘይሕሉው ብምኻኑ። ስለ ዝኽዕነ ድማ በዘይ ሕጋዊ መንገዲ ጉዕዞ ናብ ካርቱም ክኸውን ወሰነት ። ምስ ገለ ኣሰጋገርቲ ብ5000 ፓውንድ ሱዳን  ተሰማምዐት።

እታ ኣብ ፈለማ ጉዕዞኣ ግዳይ ዓመጽ ኣሰጋገርቲ ዝኾነ ኣዜብ፡ ኣብዚ ካልኣይ ናብ ካርቱም እውን እንተኾነ ዓመጽ ከታሮ ደቅሰባት ኣጓኒፍዋ። ካብ መዓስከር ሸገራብ ገለ ኪሎመተራት ምስ ተጓዕዙ ብሬት ዝዓጠቁ ሸፋቱ ብትዮታ ሃይላኩስ ዝዓይነተን መካይን ተዓጂቦም ከተርዎም። ናብተን መካይን ክስቀሉ ኣዘዝዎም። ናብ ሓንቲ ቁሸት ብምውሳድ ድማ ንነፍሲ ወከፎም 60 ሽሕ ፓውንድ ሱዳን ክኸፍሉ ሓተትዎ ።  

ካብ ቀዳማይ ክብረ ንጽንህነኣ ኣብ ካልኣይ ድማ ብገንዘብ ዝተዓመጸት ኣዜብ ፡ መጻኢኣ ክቅህምን ኪጽልምትን ተፈለጣ። ስድረኣ በታኻት ሓረስቶት ብምንባሮም ድማ ብልክዕ ነቲ ገንዘብ ክኸፍልዎ ከም ዝኸብዶም ተረደኣ፡፡ እንኮ ክትገብሮ እትኽእል ኣመራጺ ድማ ናብ ኣብ ከረን ዝቅመጥ ኣኩኣ ብምድዋል ዝኸፈለ ከፊሉ ካብ መጻቡቦ ሸፋቱ ንኸውጸኣ ምልማን ነበረ ። በቲ እቶም ሸፋቱ ዝህቡዎም ዝነበሩ ሞባይላት ድማ ናብ ኣኩኣ ብምድዋል ብኽያት ብዝተሓወሶ ቃና ክትዛረቦ ጀመረት ። ኣኲኣ ድሕሪ ነዊሕ ግዜ ደሃይ ጋል ሓፍቱ ብምስማዑኳ እንተ ተሓጎሰ በቲ ዝሰዓበ ዜና ግን ኣዝዩ ሰንበደ ፡ ህይወት ኣዜብ ንምድሓን ድማ ላዕልን ታሕትን በለ። ኣኲኣ ኮለል ኢሉ ካብ ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ዝነብሩ ምቅርብ ቤተሰብ ብዝኣክቦ  ገንዘብ ድማ ሂወታ ካብ ኣፍ ሸፋቱ ኣድሓና።

በቲ ኣብ ልዕሊኣ ዝተፈጸመ ተደጋጋሚ በደልን ዓመጽን ስነ ኣእሙራዊ ነውጺ ዘኸተለላ ኣዜብ፡ ኣብ ግዜ ድቃሳ ሃንደበት ብምብህራር ክትበክን ኣብ እኩብ ሰባት ርእሰ ምትእሚማና ከተጥፍእ ገይርዋ ይርከብ

ካርቱም ድሕሪ ምምጻእ እውን እዚ ኩነታት ኣይተጋደፋን ኣብ መዓልታዊ ንጥፈታታ ቅሳነት ክትረክብ ኣይከኣለትን ሂወት ስደት ብድሆታትን ጸጋማትን ዝመልኦ ዓንኬል ብምኻኑ ። ኣዜብ ኣብዚ ግዜ`ዚ ኣብ ሓደ ትካል ከም ናይ ጽሬት ሰራሕተኛ እና ሰርሐት ነታ ብተደጋጋሚ ብሸፋቱ ደቅሰባት ዝተበደለት ሂወታ ዳግማይ ሂወት ንምዝራእ ኣብ ቃልሲ ትርከብ ።

  • እዜብ ናይ ብርዒ ስማ እዩ