ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ብዘይጸገም ወጺኣ ሽግር ዘይተጋደፋ ኣድያም

ኣድያም በርሀ ትበሃል ፡ ኣብ ከተማ  ኣስመራ ኣብ ፓራዲዞ ዝበሃል ከባቢ ተወሊዳ ዝዓበየት ኮይና ፡ ዓቅሚ ሄዋን ምስ በጽሐት ከም ኩለን መዛኑኣ ኣእምሮኣ ናብ ስደት ክደፋፍኣ ጀመረ ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ደገ ዝርከባ እትፈልጠን መሓዙታን መማህርታን ዝነበራ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ተሳኢልን ዝሰዳላ ዝነበራ ስእልታት ንኩነተ ኣእምሮኣ ናብ ስደት ንኽሓስብ ዝለዓለ ረቃሒ ካብ ዝገበሩ ሓደ እዩ ። ኣብ ሳዋ ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርታ ዛዚማ ኣብ ዝመጸትሉ እዋናት ውን እንተኾነ እዚ ሓሳብ ኣይተጋደፋን ። ነቲ ብኣካል ዘየጋጠማ መሪር ዝጣዕሙ ሕሰምን መከራን ስደት ክሳብ ብኣካል ፊት ንፊት ትገጥሞ ሕሰሙ ብፍጹም ኣይተሰወጣን ነይሩ ። ብሓፈሻ ንኩነታታን ናብ ሱዳን ብከመይ ከምዝበዝሐትን ብዝምልከት ምስኣ  ዝገበርናዮ ሓጺር ዕላል ይስዕብ ።

 

  • መጀምርያ  ምሉእ ስምክን ዝመጻኽሉ ከባቢን ‘ዶ ከተላልይና፧


ምሉእ ስመይ ኣድያም በርሀ እዩ። ኣብ ኣስመራ ፓራዲዞ ዝበሃል ከባቢ እየ ተወሊደ ዓብየ ። መባእታን ማእከላይን ኣብ ቤት ትምህርቲ ባና ፡ ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርተይ ድማ ኣብ ቀይሕ ባሕሪን  ዋይርሳይ ይከኣሎን ( ሳዋ ) ዛዚመ ።  


  • ከመይ ነይሩ ድሕረ ባይትኺ ኣብ ኤርትራ ? ብኸመይ ምኽንያት ኢኺ’ኸ ንስደት ሓሲብኪ ?


ኣነ ንስደት ሕጂ ንፈለማይ ዝሓሰብኩዎ ኣይኮነን። ዳርጋ ተምሃሪት 9ይ,10ይ ክፍሊ ከለኹ እየ ዝሓስቦ ነይረ ። ግን ወሳኒት ኣይኮንኩን፡ ፍርሂ ድዩ ዘለኒ ወይስ እንድዒ በቃ እቲ ባህጊ ልዕሊ ሰበይ እቲ ውሳነ ድማ ትሕቲ ሰበይ ኮይኑ። መሓዙተይ መብዛሕትኤን ኣብ 9ይ 10ይ ዝነበራ ብሱዳን ብኤትዮጵያን ንስደት ከምርሓ ከለዋ ኣነ  ሰኣን ምውሳን ካብኤን ይተርፍ እሞ ክስቶ ብሰላም ኣትያ ናብ ሱዳን ክስመዕ ከለኹ ስማድማ ስለምንታይ ካብኣተን ተሪፈ ኢለ መዓንጣ ከብደይ ይቅረጽ።

ከም ገለ ክብገስ ክሓስብ ከለኹ ድማ ኩስቶ ተታሒዛ ዓዲ ኣበይቶ ኣላ ፡ ምስ ሰማዕኩ የዋድቆ ። ብኸም’ዚ 11 ክፍሊ በጺሐ ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርተይ  ንምዚዛም ድማ ናብ ሳዋ ኣምሪሐ ። ኣብ ሳዋ ምስ ወረድኩ ብሓቂ እየ ዝብለካ ንሳዋ ምውራደይ ብጣዕሚ ኣጣዒስኒ ፡ ኣጣዒስኒ ጥራይ ዘይኮነስ ሳዋ ክወርድ ምውሳነይ እቲ ኣብ ሂወተይ ዝወሰንኩዎ ዝዓበየ ጌጋ ኢለ ክጠቅሶ ይኽእል ። ምኽንያቱ ኣብ ሳዋ ዝገጠመኒ ሕማም ኣብ ርእሲኡ ድማ ብኣባላት ናይቲ መዓስከር ዝወርደኒ ዝነበረ መቅጻዕቲ ዓቢ በሰላ እዩ ገዲፉ ኣብ የእምሮይ ። ዳርጋ ምሉእ መዓልቲ እየ ክበኪ ዝውዕል ነይረ ። ስለምንታይ ዋላ ይተሓዝ ካብ መሓዙተይ ተሪፈ ዝብለሉ እዋናት ኣዝዩ ብዙሕ እዩ ነይሩ ።

ካብ ሳዋ ምስ ተመለስኩ ኣጋጣሚ ነጥቢ ስለዘየምጻእኹ ንሞያዊ ስልጠና ዳግማይ ናብ ሳዋ ኽምለስ  ግድን ኮይኑ። ብጣዕሚ እየ        ሰንቢደ፡ ግደፍ ክምለስ ሳዋ ስማ ክትለዓል ከላ ውን እዩ ነብሰይ ከም ገለ ዝገብረኒ ነይሩ። ስለዝኾነ ንሳዋ ኣይተመለስኩን። ገዛ ኮፍ ኢለ ንኣስታት 1 ዓመት ማለት እዩ ። ሽዑ በቲ ዝወጸ ሓድሽ ኣዋጅ ዝኾነ ስራሕ ክትሰርሕ ኣይትኽእልን ኢኻ ፡ ምኽንያቱ በቲ ዝወጸ ሓድሽ መምርሒ ዋላ እቲ ዝተሓተ ሰራሕ ሃገራዊ ግቡኣ ዝፈጸመት ሰብ ጥራይ ስራሕ የእትዉ ዝብል መምርሒ ነቶም ወነንቲ ትካላት ስለ ዝተዋህቦም ክእትዉኻ ኣይክእሉን እዮም ።  ኣብ ናፖሊ ፒሰርያ የእተዮ ዝነበርኩ ናይ ስራሕ ሕቶ ውን በዚ ተነጺጉ ስለዚ ኣብ ከቢድ ጭንቀት እየ ተሸሚመ ። ኣብ ርእሲኡ ድማ ምስተን ካብኣተን ዝተረፍኩ መሓዙተይ ሕጂ ኣብ ኤውሮጳ ዘለዋ ምስኣተን ብfacebook ክራኸብ ከለኹ ዝሰዳለይ ስእሊታት ነእምሮይ ናብ ሓውሲ ጽልልቲ እዩ ቀይርዎ ጽቡቅ ይሃልዋ ዋላ ሕማቅ እዝጊ ዋንአን። ግን በቲ ግዳማዊ ትርኢተን ኣነ ካብኣተን  ዝተሓትኩ ስለ ዝመስለኒ ብጣዕሚ እዩ ጭንቀት ዝፈጥረለይ ነይሩ ። ዋላ ውን ይሙት ብምባል ድማ ብሓውሲ ዕሙት ውሳነ እዚ ዶብ ናይ ኤርትራን ሱዳንን ተዓጽዩ ከሎ ናብ ሱዳን ከምርሕ ምስ ነብሰይ ወዲኤ ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ከለኹ ግን ሃንደበት ዝምድና ኤርትራን ኤትዮጵያን ብምምሕያሹ ኮምኡ ውን ግዜ ከይወሰደ ዶባት ክልትኤን ሃገራት ብምኽፋቱ ንዓይ ዝዓበየ ዕድልን ረበሓን ኮይኑ። ስለዚ ድሕሪ እቲ ዶባት ምኽፋቱ ግዜ ከይወሰድኩ ናብ ኤትዮጵያ ኣምሪሐ ።

  • ሓራይ ከመይ ነይሩ ኩነታት  ኣመጻጽኣኺ ናብ ኢትዮጵያ ?


ናብ ኢትዮጵያ ክመጽእ ከለኹ መጀመርያ ናብ ሰንዓፈ ኣብ ትርከብ ሓትኖይ እየ ከይደ። ምኽንያቱ ክኣምን ኣይከኣልኩን ዶብ ነጻ ተኸፊቱ ምስ ተባህለ ። ስለዚ ምስ ሓትኖይ ክመያየጥ ምስ ገዛ ተረዳዲኤ ናብ ሓትኖይ ከይደ ፡ ምስ ሓትኖይ ሰሙን ድሕሪ ምጽናሕ ፡ ሓትኖይ  ናብ  ዶብ ኤርትራ ኢትዮጵያን  ኣብ እትርከብ ሰርሓ እትበሃል ዓዲ ሒዛትኒ ከይዳ ፡ እቲ ዶብ ድሮ ተኸፊቱስ ሰባት ካብን ናብን ኤርትራን ኢትዮጵያን ክብሉ ጸኒሖምና ፡ ሽዑ ምስ ሓትኖይ ናብ ዛላምበሳ ከድና ፡ ሓትኖይ ውን ቀደም ምስ ትፈልጠን  ዝነበራ መሓዙታ ትግራዎት ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ብምርኻባ ባህታ ፈጢሩላ  ምስኤን  ውን ሳልስቲ ገርና ።

ናብ ገዛ ውን ደዊለ ብሰላም ከም ዝኣተኹ ሓቢረዮም ። ድሕሪኡ ኣነ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምቕጻል ስለዝነበረ መደበይ፡ ሓትኖይ ምስተን መሓዙታ ቀንያ ናብ ሰንዓፈ ተመሊሳ ንዓይ ድማ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣፋንያትኒ ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ኣተኹ ሓደ መቅርብና እዩ ተቀቢልኒ ። ሂወት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብጣዕሚ እዩ ከቢድኒ ፡ ቃንቃ ኣምሓርኛ እንዶ የብለይኒ ፡ እቲ ዝተቀበለኒ መቅርብና ድማ ከምዚ ስሩዕ ኣይኮነን ሂወቱ ። ዝተፋላለያ ኣምሓሩ የምጽእ ኣብቲ ገዛ መስተ ኣብኡ ኮይኑ ምስተን ደቂ ኣንስትዮ ይሰቲ ፡ ሙዚቃ ክሳብ ወጋሓታ ዓው ኣቢሎም ይስዕስዑ ይዘሉ። ብጣዕሚ ጸሊኤዮ ዕረፍቲ የብሉን እቲ ገዛ ። ብዘይክኡ ዝፈልጦ መቅርብ ድማ ኣይነበረንን ፡ በቃ እቲ ሂወት ብጣዕሚ ስለ ዝጸላእክዎ ድማ ናብ ሳሪስ ዝበሃል ከባቢ በይነይ ገዛ ተኻርየ ክነብር ጀሚረ ። ኣብዚ ውን ካልእ ብድሆ እዩ ገጢሙኒ። እቲ ከባቢ ብብዝሒ ባራት ዘለዎ ከባቢ እዩ፡ ስለዝኾነ ብብዝሒ ሰኽራማት ዝርከብዎ ሰፈር እዩ ።   ለይቲ ካብ ሰዓት 7፡00 ናይ ምሸት ገዛኻ ብውሽጢ  ዓጺኻዮ ኢኻ ትድቅስ ፡ ብፍላይ ከምዚ ኸማይ ጋልኣንስተይቲ በይና ትነብር  እንተ ኾይና ድማ ሓደገኛ እዩ።  መንእሰያት ናይቲ ከባቢ ንዓይ ብቀትሪ  ስለ ዝርእዩኒ ቃንቃይ ድማ ትግሪኛ ስለ ዚዛረቦም ትግራወይቲ ይመስሎም  ነረ መስለኒ  ምሸት ምስ ሰኸሩ ነዚ ማዕጾ ናይ ገዛይ ብሓይሊ እና ሃረምዎ  ‘’ ኣንቺ ትግሬ ቅማላኝ ክፈቺ “ ይብሉኒ። ወረ ገሊኦም ኣመንዝራ ይመስሎም መስለኒ ቀትሪ ኣብዚ ገዛይ ክኣትዉ ትንዕ ይብሉ ፡ ኣምሓርኛ ገሮም ሽዑ ገለ ይብሉኒ ፡ እንታይ ክብሎ ወሪድኒ ። በቃ ሂወት ኣዲስ ኣበባ ብጣዕሚ ጸሊኤዮ ምምጸኤይ ክሳብ ዘጣዕሰኒ ።

ሽዑ ወዲ ኣኮይ ኣሎ ኣብ ቶሮንቶ ኩሉ ሽግረይ እና ነባዕኩ ንዑኡ  የዕሊሎ ፣ ‘’ በቃ ሰብ ኩነኒ ‘’ ይብሎ ። ኩሉ ኣመጻጽኣይ ዘለኹዎ ሽግር ድማ የዕሊሎ ፡ በቃ ንሱ ውን ዝከኣሎ ክሕግዘኒ ምኻኑ ቃል ብምእታው ንግዚኡ ሓገዝ እንተ ኾናኺ ኢሉ ቅሩብ  ገንዘብ ይሰደለይ ። ገንዘብ ምስ ሰደደለይ ካብቲ ዘለኹዎ ከባቢ ብቀጥታ እየ  ገዛ ቀይረ  ።  መብራት ሃይል ኣብ ዝበሃል ብብዝሒ ኤርትራውያን ዝነብርዎ ከባቢ ኣብኡ ገዛ ተኻርየ ንውልቀይ  ክነብር ጀሚረ ። መብራት ሃይል ዝሓሸ ከባቢ እዩ ንሱ እንተ ወሓደ ምስ ከማኻ ዝኣመስሉ የሕዋትካ ትራኸብ ። ኣብኡ ዘተላለኽዋ ሓንቲ ኣዜብ ዝሽማ  ከማይ ኤርትራዊት ድማ ጽቡቅ ተቀራሪብና ፡ ኮምኡ ውን ጎረባብቲ ኢና ዳርጋ ሂወትና ብሓደ እዩ ።

ኣዜብ ቅድመይ ኣዲስ ኣበባ ነውሕ ስለ ዝገበረት ነቲ ከባቢ ጽቡቅ ገይራ እያ ትፈልጦ ። ድሕሪ ብዙሕ ምቅሪራብ ድማ ናብ ኡጋንዳ ሰባት ዘሰጋግሩ ከም ትፈልጥ እቲ መንገዲ ድማ ውሑስ ምኻኑ ተዕሊለኒ ። ቅድሚ ሕጂ ውን ብመንገዳ ብዙሓት ሰባት ከም ዝሰገሩ ሓቢራትኒ። ሓሳባ ኣይጸላእክዎን ቅድሚ ንሳ ኮምኡ ምባላ ውን ናብ ኡጋንዳ  ክኸይድ ይሓስቦ ነይረ እየ ። ናብቲ ኣብ ቶሮንቶ ዝቅመጥ ወደኮይ ደዊለ ድማ የዕሊለዮ ፡ ንሱ ድማ ‘’ ውሑስ እንድሕር ኮይኑ ደኣ ደሓን ኣነ ድማ ዓቅመይ ይሕግዝ ‘’ ብምባል ተስፋ ይህበኒ ። ብድሒሪኡ ኣነ ንኣዜብ ናብ ኡጋንዳ ምኻድ ባህጊ ከም ዘለኒ እንተ ኾነ ግን ብዙሕ ዓቅሚ ከምዘይብለይ  ክትተሓጋግዘኒ እንድሕር ኪኢላ ግን ክብገስ ጸገም ከም ዘይብለይ ይሕብራ ።  ብዝኾነ  ኣዜብ ንኻልኦት ብ800$ እዩ ንዓኺ ግን ደሓን እቲ ናተይ ገዲፈ ብ650$ ትብለኒ ፡ንወደኮይ ምስ ነገርክዎ ድማ ደሓን ተበገሲ ይብለኒ ንኡጋንዳ ብመንገዲ ኣዜብ ዘምጽኣትለይ ኣሰጋገርቲ ይብገስ ማለት እዩ ።

  • ሓራይ ከመይ ነይሩ መንገዲ ናብ ኡጋንዳ ? እንታይ ዓይነት ዕንቅፋታት’ከ ኣጋጢምኪ ?

መቸም ከምቲ ኣዜብ ዝበለትኒ እንተ ደንጎኺን ድሕሪ 8-10 መዓልታት ከተማ ካምፓላ ክትኣትዋ ኢኺን ። መንገዲ ድማ ሰላም እዩ ኢላትኒ ። ብዝኾነ ካብ ኣዲስ ኣበባ ክሳብ ንወጽእ ኣዜብ እያ ኣፋንያትኒ ፣ ካልኦት ውን ነይሮም እዮም ኤርትራውያን ካብቲ ከባቢ ኣዜብ ዝኣከበቶም።  ካብ ኣዲስ ኣበባ ውጽእ ኢሉ ዝርከብ ሓምላይ ከባቢ ምስ በጻሕና ክልተ ሁንዳይ ዝዓይነተን ሚኒባስ ዝሓዙ ጸለምቲ ኣምሓሩ ይጸንሑና’ሞ  ኣብኤን ተሰቒልና ንኸይድ ። ዳርጋ ብዘይ ዕረፍቲ ምሉእ መዓልቲ ክንጎዓዝ ውዒልና በየን ኣንፈት ንኸይድ ከምዘለና ዋላ ሓንቲ ኣይንፈልጥን ኢና፡ ምኽንያቱ እቲ ቦታ ኩሉ ሓምላይ እዩ፡ እቶም ዝወስዱና ዝነበሩ ስውባት ብኣምሓርኛ ጥራይ ይዛረቡ ብምንባሮም እውን ክርድኦም የጸግመኒ ነይሩ ።

ድሕሪ ናይ 3 መዓልታት ጉዑዞ ናብ ሓደ ኣጉዶ ዓይነት ገዛ የእትዮምና። ነበርቲ እቲ ከባቢ ብመልክዖም ይኹን ኣዘራርባኦም ኣዚዮም ፍሉያት እዮም። ሽዑ ኣብ ቆጽሊ ገይሮም፡ እንተ ዘይተጋገኹ ቆጽሊ በናና እዩ መስለኒ፡ ገለ ገዓት መሳሊ ገሮም ይህቡና በየን ክበልዖ ኣነ!፧ ነተን ዝተማላእክወን ገለ ዕሹጋት መግቢ ጥራይ እየ ዝበልዕ ነይረ ። ድኻም ድማ ግደፎ ። ሽዑ ካብ’ቲ የዕሪፍናሉ ዝነበርና ከባቢ፡ ናይ ኣጋ ምሸት ኢና ተበጊስና ። ኣብ ክልተ ምኒባሳት ተኻፋፊልና ድማ ግዑዞና ቀጺልና። ብጣዕሚ ግመን ዛዕዛዕታን ስለ ዝነበረ ድማ እታ ቅድመና ዝነበረት ሚኒባስ ዳርጋ ገዲፋትና ነዊሕ እያ ተዓዚራ ። ረድዮ ርክብ ዝመስላ ሞባይላት ነይረኖኦም ብአን ገይሮም እዮም ዝረዳድኡ  ። ኩነታት መንገዲ ውን ንሳቶም እቶም ቅድመና ዝነበሩ እዮም ዝሕብርዎ ነይሮም ። ሽዑ እቲ ናትና ኣውቲስታ መንገዲ ክሕጽር ክብል ብኻልእ መንገዲ እዩ ወሲዱና ። ገለ ኪሎመተራት ምስ ከድና ግን ኣባላት ጸጥታ እዮም መስለኒ ብማኪና ገይሮም ደድሕረና ይስዕቡና ።  እቲ ኣውቲስታ ክቱር ጭንቀት ኣብ ገጹ ይርኤ ነይሩ ። ‘’ ኣምሓሪኛ ዚዛረብ ኣለኩም ድዩ ? ‘’ ኢሉ ሃንደበት ይሓተና።  ሓደ መንእሰይ ካባና ኣነ ይብሎ ‘’እሞ እዞም ዝስዕቡና ዘለዉ ኣሪኪቦም ደው እንድሕር ኣቢሎምና ንስኻ ኣጋይሽ ንዙረት ዝመጻእና ኢና ኢልካ ትነግሮም ፡ ንስኹም ድማ ብጩቅ ኢልኩም ከይትዛረብ ንሱ ጥራይ እዩ ክዛረብ ብዛዕባይ ምስ ዝሓትኹኻ ድማ ኣውቲስታና እዩ ማኪና ድማ ናይ ክራይ ትብሎም ‘’ ይብሎ ። ከምታ ዝበለና ድማ ብቅድመና ሓሊፎም ደው ኣብላ ይብልዎ ። ነቲ ኣውቲስታ ይሓትዎ ኣጋይሽ እዮም ኢልዎም መስለኒ ፡ ነቲ ኣቀዲሙ ዝተመኽረ መንእሰይ ድማ ይጽውዑዎ ኣብ ደገ ከባቢ ፍርቂ ሰዓት ብናህሪን ብዓውታን ዘለዎ ዘረባ ይዘራረቡ። ኣነ ብፍርሒ ኣብራኸይ ረድረድ እዩ ኢሉኒ ። ጸኒሖም ነቲ ብጻይናን ነቲ ኣውቲስታን ሃሪሞምን ሞቒሖምን ናባና የምጽዎ ።  ንኹልና’ውን ካብ’ታ መኪና ኣውሪዶሙና። በቃ ተስፋ ቆሪጸ ሽዑ።

ሽዑ ንኹልና ኣብታ ተለፎን ደዊሎም ዝጸውዑዋ ዕጽውቲ ማኪና ጽዒኖምና ናብ ኣዲስ ኣበባ መሊሶም ኣራት ኪሎ ናብ ዝበሃል ቤት-ማእሰርቲ ኣእትዮምና። ድሕሪ ሳልስቲ ኮማንደር ናይ’ቲ ቤት-ማእሰርቲ  መጽዩ ይርኤና።  ‘’ እንታይ እዩ መንነትኩም፧ ‘’ ኢሉ ምስ ሓተተና ፡ ኤርትራውያን ንብሎ ። ወረቐት መንነት እንተ’ለና ይሓተና። መንነት ዘለና ንህቦ ። ኣነ ካብቶም መንነት ዝነበሮም እየ ነይረ ።  መንነትና ሒዝዎ ይኸይድ ። ንጽባሒቱ ነቶም መንነት ዘለና ጥራይ ጸዊዑ ‘’ እቶም መንነት ዘለኩም ኤርትራውያን ምኻንኩም ኣረጋጊጽና ኣለና ፡ እቶም መንነት ዘይብሎም ድማ መንነቶም ክሳብ ዝረጋገጽ ምሳና ክጸንሑ እዮም ፡‘’ይብለና። ቀጺሉ ኸኣ ‘’ስለምንታይ ኣብ ከምዚ ዝበለ ፈትና ትኣትው፧ ሎሚ ሰላም ኮይኑ እንድዩ ኢትዮጵያን ኤርትራን እንዳ ተመላለስኩም ብምስራሕ ሂወትኩም ዘይትመርሑ። ንስኹም ንኣሽቱ መንእሰያት ተስፋ ዘለኩም እንዲኹም፡‘’ ኢሉ ልቢ ዝሰብር ዘረባን ማዕዳን እዩ ሂብና ። ንሕጂ ብማዕዳ ምኽርን ከነፋንወኩም ኢና እቲ ገርኩሞ ዘለኹም ገበን ግን ኣብዚ ተመዝጊቡ ኣሎ ናብ ኤርትራ ውን ከነሰጋግሮ ኢና ይብለና ። ሽዑ ነጻ የፋንዉና ማለት እዩ ።

  • ናበይ ደኣ ኣቢልኪ ሽዑ ?

ብድሕሪኡ ክትሕገዝኒ ትኽእል ዝነበረት ኣዜብ ጥራይ እያ ። ተለፎናን ናታ ስለ ዝነበረኒ ድማ ናብኣ ብምድዋል ኣራት ኪሎ ዝበሃል ከባቢ ከም ዘለኹ ነጊረያ ። ኣቀዲማ ምትሕዝና ፈሊጣ ስለ ዝነበረት ትከታተለና እያ ነይራ ። ምስ ደወልኩላ ቀልጢፋ እያ ታክሲ ገራ ኣብቲ ዝበልኩዋ ቦታ መጽያትኒ ። ገዛ ሒዛትኒ ድማ ከይዳ ። ገንዘብና ቅድሚ ምብጋስና ተኸፊሉ ሰለ ዝነበረ ብዛዕባ ገንዘብ ክሓታ ኣይመረጽኩን። ብዓቢኡ እንቃዕ ብሰላም ተገላገልና ጥራይ እየ ኢለ ። ብድሕሪኡ ወዲ ኣኮይ ይድውለሉ ኩሉ ዘጋጠመ ድማ የዕሊሎ ፡ ብጣዕሚ እዩ ሰንቢዱ ‘’ኣነ ውን ኣይፈተኽዎን ነይረ ንስኺ ውሑስ እዩ ስለ ዝበልኪኒ እየ ሕጂ ግን በጃኺ ሓዲኡ ክሳብ ዝመጽእ ዓቅሊ ግበሪ ‘’ ይብለኒ ። ‘’ ንስድራ ድማ ከይትነግርዮም ኮምኡ ኢልኪ ኣባይን ኣባኽን ይትረፍ እዚ ዘጋጥመኪ ‘’ ይብለኒ።

  • ብድሕሪኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክንደይ ገርኪ ?

ብድሕሪኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከባቢ ክልተ ወርሒ እየ ገይረ ። ከምቲ ዝበልኩኻ ግን ብጣዕሚ እየ ጽሊኤዮ።  ሂወት ብጣዕሚ ከቢድኒ። ዘዝኣተኽዎ ስራሕ ድማ ምስምማዕ ይኣብየኒ እሞ ይገድፎ ። ሽዑ ነዚ ወዲ ኣኮይ ሕጂ ውን በጃኻ ጸሊኢዮ ሰብ ኩነኒ ዋላ ንሱዳን ናብ ካርቱም ክኸይድ ሓግዘኒ ፡ ይብሎ ሽዑ ኣንጸርጺሩ ‘’ ሕጂ ዳግማይ ባዕለይ ኣብ ጸገም ኣየውርደኪን እየ ናይ ዝሓለፈ ይኣክል ብዓቢኡ ሂወትኪ ድሓር ድማ ገንዘባና ዘባኸናዮ ይኣክል።  እንተ ጸጊምኪ ድማ ናብ ኤርትራ ተመለሲ፡‘’ ይብለኒ ። በቃ ፊቅ ኤለ ይበኪ ይጭነቅ ፡ ሓደ ሓደ እዋናት ድማ ሂወትኪ ኣጥፊኢ ይመጻኒ ። ነዚ ክብል’ዶ ቀደም ካብ መሕእዙተይ ተሪፈ ኢለ  ይበኪ በይነይ ኣብ ገዛ ተዓጽየ ።

ነቲ ወዲ ኣኮይ ደጋጊመ’ኳ እንተደወልኩሉ ምልዓል ይኣብየኒ። ዝገበር ኣይነበረን ። ሽዑ ካብተን ናይ ቀደም መማህርተይን ማሓዙተይን ዝነበራ ሓንቲ ሰምሃር ኩሉ ጭንቀይን ጸገመይ ዘበለ የዕልላ ። ‘’እንታይ እዩ መደብኪ እሞ ባሕሪ ተዓጽዩ እንድዩ ሕጂ በጃኺ ኢለኪ ንሳሃራ ከይትሓስቢ ትርእዮን ትሰምዕዮን ኣለኺ እዞም ኣብ ሊብያ ዝሳቀዩ ዘለዉ የሕዋትና ‘’ ትብለኒ ። ብርግጽ ሓቃ እያ ነይራ ግን ኣይትሓስቦን ኢኻ ኩሉ ነገር ። ብድሕሪኡ ንበዓል ሰምሃር መሓዛይ ናብ ሊብያ ዘይኮንኩስ ናብ ሱዳን ክኸይድ ዓቅሚ እንተለክን ዘይትሕግዛኒ ይብለን ። ሰምሃር ማሓዛይ ድማ ‘’ እዋእ ኩሉ በይነይ ክሕግዘኪ እኮ ዓቅሚ የብለይን ‘’ ትብለኒ።  ‘’ድሓን ግን ነዘን መማህርቲና መሓዙትና ዝነበራ ክውከሰን እሞ ሓቢርና ክንሕግዘኪ ‘’ ትብለኒ።  በዚ ተስፋ ትህበኒ ሰምሃር መሓዛይ ማለት እዩ ።

ብድሕሪኡ ድሕሪ ገለ መዓልታት ሰምሃር ትድውለለይ ‘’ክንደይ ይበጽሕ እቲ ገንዘብ ?’’ ትብለኒ ክሳብ 1600$ ዶላር ይብላ፡ ‘’ ብዝኾነ ገሌኤን ቁሩባት ኣለዋ ክሕግዛኺ እቲ ገንዘብ ምስ ኣተኣኻኸልና ክነግረኪ ኢና ‘’ ትብለኒ ።  ከም ጥንስቲ ድማ ነዘን መዓልታት ክቆጸረን ጀሚረ ሰምሃር ክሳብ ኣኺሊልና ኣሎ ተበገሲ ትብለኒ ።  ድሕሪ 2 ሰሙን ሰምሃር ደዊላ ‘’ በሊ እቲ ገንዘብ ለቃቂብና ኣተኣኻኺልናዮ ኣለና እሞ ሕጂ  ክንሰደልኪ’ዶ ወይስ ምስ ኣተኺ ካርቱም ‘’ ትብለኒ ።


  • ብኸመይ መንገዲ ኢኺ ንሱዳን ተበጊስኪ፧ ዝተዋዓዓልክዮ ሰብ’ከ ነይሩ’ዶ ፧ ኩነታት መንገዲ’ኸ ከመይ ነይሩ፧

እወ ኣብቲ ዝቅመጠሉ ዝነበርኩ ኣፓርታማ ከባቢ መብራት ሃይል ሓደ ኣስመሮም ሽሙ ኤርትራዊ ወዲ ኣኽርያ ነይሩ። ናብ ሱዳን ዘስግር ፍሉጥ ሰብ’ዩ፡ እቲ ዋጋ ዝነገረኒ ውን ንሱ እዩ ። ከይደ ንዑ ይሕብሮ ክተሓጋገዘኒ ውን ይልምኖ ። ኣብ መወዳእታ 1600$ ዶላር ምኻኑ ደሪቁ ይሕብረኒ።  እቲ ገንዘብ ቅድሚ ምብጋሰይ ወይ ድማ ከባቢ ሓጀር ናይ ሱዳን ምስ በጻሕኩ ክኸፍሉ ምርጫ ከምዘሎኒ ሓቢሩኒ። ኩሉ ድማ ይሕብሮ ሰምሃር ትብሃል መሓዛይ ኣላ ሓጀር ምስ ኣተኹ ንሳ ክትሕውለልካ እያ ይብሎ ። ጸገም የሎን እንተ ደንጉያ ግን እቲ ሓጀር ዝበሃል ቦታ ብጣዕሚ ሕማቅ እዩ ኣብኡ ክትጸንሒ ኢኺ ገንዘብኪ ክሳብ ዝወርድ ይብለኒ። በዚ ተረዳዲእና ምስ ኣስመሮም ንፈላለ ። ንሰምሃር ድማ  ሓጀር ምስ ኣተኹ ኣስመሮም ዝበሃል ሰብ ደዊሉ ምስ ኣራኸበና እቲ ገንዘብ ከተሰጋግረሉ ኣረዲአያ።  ብመንገዲ ኣስመሮም ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ካርቱም ይብገስ ማለት እዩ ።

ካብ ኣዲስ ኣበባ ክሳብ መቀለ ንበጽሕ ዋላ ሓንቲ ጸገም ኣይነበሮን ። እቲ ዝኸፈኤ ጸገም ዘጋጠመና ካብ መቀለ ክሳብ ሓጀር ካብ ሓጀር ድማ ክሳብ ካርቱም ንበጽሕ እዩ ። ካብ መቀለ ንሑሞራ ብሓንቲ ሚላኖ ላንድክሩሰር ክንከይድ ከለና ብጣዕሚ ሃሩር እዩ ነይሩ። ኣብ ርእሲኡ ድማ ኣብ ርእሲ ርእሲ ተጽፋጺፍና የግእጋረይ ምእዛዝ ክሳብ ዝኣብየኒ ደሪቁ እዩ ። ኣብ ሑሞራ ውን ኣየዕረፍናን። ኣብ ሑመራ ሰላማዊ ሰልፊ ስለዝነበረ ኣብ’ቲ ከባቢ ልዑል ቊጽሪ ኣባላት ጸጥታ ነይሩ። ስለዚ ኣብ ሓደጋ ከይንወድቕ፡ ኣብ በረኻ ምሕዳር መሪጽና ። ምስ ኩሉ ድኻምና ብጣንጡ እንዳተነኸስና ልዋም ዘይብሉ ለይቲ ሓዲርና። ዶብ ኤትዮ - ሱዳን ምስ በጽሕና እውን እቶም ዝሰጋግሩና ወነንቲ ሞቶር ሳይክል ስለዝዶንጎዩና ብሉእ መዓልቱ ብ ጸሓይ ነዲድና ውዒልና። ኣብ’ቲ ሽዑ ጽግያት ስለዝመጸኒ’ውን ተደራቢ ሽግር ኮይኑኒ።

ብድሕሪኡ እቶም ወነንቲ ሞቶር ሳይክል መጽዮምና። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ምስ ሓደ በዓል ሞቶር ሳይክል እዩ ዝስቀል ፣ ቀጥ ኣቢልካ ክትሓቁፎ ከም ዘለካ እዩ ዝሕብሩኻ ኣብ ርሲኡ ንፋስ ከይሃርመካ ብሕቆ እቲ በዓል ሞቶር ሳይክል ክትሕባእ ከም ዘለካ ውን ይሕብሩኻ ። ኣነ ምስቲ ዝነበረኒ ድኻም ምንም ክግበር ኣይእክልን እየ ፡ ኩነታተይ ድማ ነጊረዮም ፡ ሽዑ ሓደ ካብቶም ወነንቲ ሞቶር ሳይክል ደሓን ኣነ ከስግራ እየ ይብለኒ ነዘን ክልተ የእዳወይ ድማ ብገመድ ምስ ሽምጡ ይኣስረን  ፡ የእግረይ ድማ ከምኡ ምስ ዳንግኡ ይኣስረን ፣ ሕማቅ ኣይምጻእ እንበር ሓደጋ እንተ ዘጋጥሞ ነይሩ ብሓደ ምጠፋእና ነርና ። ኮምኡ ገይሩ ኣሲሩ ነዛ ሞቶር ሳይክል ከም ንፋስ እንዳ ሓንበባ ዶብ  ኤትዮ-ሱዳን ኣሲግሪኒ ናብቶም ሱዳናውያን ድማ ኣረኪቦምና ።

  • ከመይ ተቀቢሎምኩም እቶም ሱዳናውያን ?

እዋእ እንታይ እሞ ክብለካ እየ ብጣዕሚ ሕማቅ ኣነ ምስቲ ዝነበረኒ ድኻም፡ ምስቲ ናይ ኣደታተይ መጽይኒ ዝነበረ ብጣዕሚ እየ ሕማቅ ነይረ ። ዳርጋ ነብሰይ ጸይነያ ነይረ ። ናይ ኣደታት መጽይኒ ኣሎ ኢልካ ምዝራም ድማ ከምዚ ነውሪ ኮይኑ ተሰምዒኒ ተሰኪፈ ። ሽዑ ምሸት ድማ ብጣዕሚ ብዙሓት ሰባት (ስደተኛታት ) ጸኒሖምና ኣብቲ ዳስ ኣይፈላልዩኻን ድማ እዮም ጋልካ ወድኻ ብሓደ እዮም ዝጽፍጽፉኻ ኣብ ሓደ ዳስ ፡ ሽዑ ሓደ ዘይርሰዖ መንእሰይ ነይሩ ኣብዛ  ጥቃይ ብጣዕሚ ደኺመ ፐረድ መጽይኒ ከም ዘሎ ምስ ነገርኩዎ ደጊፍኒ ክሳብ ወጋሕታ ድማ ደጊፍኒ ነይሩ ።

ንጽባሒቱ ኣብ ሰዓታት ኣጋ ምሸት ክልተ ትዮታ መጽየን ይወስዳና ማለት እዩ ። ዳርጋ ምሉእ ለይቲን ፍርቂ መዓልትን ክንጎዓዝ ድሕሪ ምውዓልን ምሕዳርን ድማ ሓጀር ኣተና ። ሽዑ ሒዘዮ ዝነበርኩ ምስሊ እንተ ትርእዮ ካብ ናብ ጥዕይቲ ናብ ጽልልቲ ይቀርብ ነይረ ። ድኻም፡ጽምኢ፡ዶሮና፡ ተሓዋዊስዎ ነብሲና ማሲኑ ጎሮሮይ ተዓጽዩ ጸጉረይ ተበታቲኑ እንዲዒ ዳግማይ ኽዝክሮ የጸግመኒ በጃኻ ።

ሓጀር ምሸት ኢና ኣቲና ፡ ሽዑ ምሸት ሓዲርና ንግሆ ቅድሚ ቁርሲ ከላሺንን ብትርን ዝዓጠቁ ቀያሕቲ ዓረብ ላህጃ ቃንቁኦም ዘይርደኣካ ተርጎምቲ ሓበሻ ኣኸቲሎም ናባና ኣብቲ ዝሓደርናሉ ዳስ ይመጹ።  ገንዘብ ሎሚ ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ክሕወል ኣለዎ እንተ ዘይኮይኑ ኣብዚ ዳር ትርኢትኩም ከነርኤኩም ኢና ይብሉና ። ማይሽኮርን ንቁጽ ባንን ገለ ባሽኾትን ሂቦምና ። ኣስመሮም እቲ ሰምሳሪ ምስቶም ኣሰጋገርቲ ርክብ ስለ ዘለዎ ሓጀር ከም ዘኣተናን ስለ ዝፈለጠን ውን ናብቶም ዓረብ ብምድዋል ንኣድያም ኣራኽቡኒ ኢልዎም ።  ሽዑ ሓደ ካብቶም ዓረብ መጽዩ ኣስመሮም ደዊሊልኪ ኣሎ ርኸብዮ ይብለኒ ።  ምስ ኣስመሮም ምስ ተራኸባና ሽዑ ኣስመሮም ‘’ሰምሃር መሓዛኺ ኣብ መስመር ኣላ ንገርያ፡” ይብለኒ’። እቲ ናቶም ርክብ ብጣዕሚ እዩ ዝገርመካ ሰለስተ ሰብ ኣብ ሓደ ተለፎን ከም ክትራኸብ ይገብሩኻ ግር ይብለኒ። ‘’ሰምሃር ኣበይ ኣላ ፧’’ ይብሎ ።  ሽዑ ሰምሃር ‘’ይሰምዓኪ’ለኹ ኣድያመይ ኣቲኺ’ዶ?’’ ትብለኒ ፡ ‘’ሰመሃረይ ከመይ ለኺ ሓጀር ኣለና ኣሰጋግራሉ በቃ ነስመሮም እቲ ገንዘብ ሎሚ ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ወድኡ ይብሉና ለዉ ‘’ ይብላ። ‘’ሓራይ ሕጂ ክነሰጋግረሉ ኢና ‘’ ትብላኒ ፡ ኣስመሮም ድማ ተቀቢሉ ‘’ከመይ ኣቲኽን ? ‘’ይብለኒ ጽቡቅ ይብሎ ። ‘’ በቃ ምስ ተቀበልኩዎ እቲ ገንዘብ ክነግሮም እየ ጽባሕ ክትብገሱ ኢኹም ንኻርቱም ‘’ ይብለኒ ። ከም ቃሉ ምስ ኣሰጋገራሉ እቲ ገንዘብ ድማ ይሕብሮኦም ንጽባሒቱ ናብ ካርቱም ንብገስ ። ካርቱም ድማ ብሰላም ኣቲና ።

ኣብ ካርቱም ዝቅበሉኒ ስድራ ስለ ዝነበሩ ኣይተሸገርኩን ናብኦም ደዊሎም ንሶም ድማ ተቀቢሎምኒ ። ክሳብ ሕጂ ድማ ኣምላኽ መስገን ምስኦም  ኣለኹ ።

  • ሓራይ  ኣብ መወዳእታ እንታይ መልእኽቲ  መማሓላለፍኪ ነዞም ከማኺ መንእሰያት ?

እንታይ እሞ ክብሎም በጃኻ ። እቲ ኩሉ ውርደት ስቃይ ኣብ ስደት እዩ ዘሎ ። ከምዚ ካብ ገዛና ከይወጻእና ኩሉ ነገር  ቀሊል እዩ ዝመስለና፡ ካብዚ ዝኸፍእ ውን ኣሎ ። ንሕና ዕድለኛታት ኮይና ብሂወት በጺሕናዮ ኣለና ። እቲ ዝተረፈ ድማ ኮምኡ ይግበረልና።  ኪንደይ ኣለዉ ከማና ኣብ ከምዚ ከይበጽሑ ዝተቆጽዩ ፡ ስለዚ ነዞም ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ከምዚ ነገር ከይሓስቡ እላቦ ፡ እንጀራ ኣደኻ ኣብ ኢድካ ዘሎ ወርቂስ ዳርጋ ጨርቂ  ከይኮኖም ጽባሕ ንግሆ !!

  • ይቀንየልና ኣድያም ብጣዕሚ ኢና ነመስግነኪ ።