ኢትዮጵያ፥ “ኤርትራውያን ስደተኛታት ሓተቲ ዑቕባ’ዶ ሓተቲ ኢትዮጵያዊ መንነትን ፓስፖርትን፧”

ስእሊ፡ ፋና ብሮድካስቲን ኮርፖሬሽን

ስእሊ፡ ፋና ብሮድካስቲን ኮርፖሬሽን

ብዝሒ ኤርትራውያን ዜጋታት ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ብቁጽሪ ብርክት ኢሉ ይርከብ። መራሕቲ ሃገራት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝወሰድዎ ስጉምቲ ዝተኸፍተ ዶባት ንቁጽሪ ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ ክልዕል ካብ ዝደረኸ ቀዳማይ ረቛሒ ኾይኑ’ሎ። መልክዕ፡ ባህልንን ኩነታት ኣነባብራን ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓደ ብምዃኑ፡ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብር ኤርትራዊ ዘይከም ኣብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን ምዕራብን ምስሉ ጠሚትካ ኤርትራዊ’ዩ ኢልካ ክልለን ዝከኣል ኣይኮነን። ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ኤርትራዊ ኩሉ (ብመልክዕ ስገር ዶብ ዝኣተወ ዝውክል’ዩ) ምዝጉብ ስደተኛ’ዩ ኢልካ ክግለጽ ግን ዝከኣል ኣይኮነን። ዋላ’ኳ ብቁጽሪ ሒደት ይኹን፡ ናይ ኢትዮጵያ ዜግነት ዝውክል ፓስፖርት ብምውጻእ  ኢትዮጵያዊ መንነት ሒዞም ዝንቀሳቐሱ ኤርትርውያን ኣለው።

እዚ ናይ ፓስፖርት ምውጻእ መስርሕ ንኹሉ ዝተፈቕደ’ዲዩ ፧  ብኸመይ መንገዲ’ኸ ይሳለጥ ፧ ሕጋዊ ድዩ’ኸ ፧

ነዚ ዝስዕብ ሕቶታት ንምምላስ፡ ወኪል ኣፍሪቃ ሞኒቶርስ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ’ቲ ጉዳይ ናይ ቀረባ ኣፍልጦ ምስ ዘለዎ ሓደ ኤርትራዊ ስደተኛ ዘካየዶ ቃለ-ምልልስ ብጽሑፍ ይስዕብ።


ሕቶ፥ ብመጀመርያ ስምካን ካብ ኤርትራ መዓስ ከምዝመጻኻን ክትሕብረና ፧

መልሲ፥ ስመይ ሰናይ ይበሃል (ድሕነቱ ንምሕላው ዝተዋህቦ ስም እዩ)፡ ኣብ ኣስመራ ተወሊደ ዓብየ። ቅድሚ ክልተ ዓመት ብመንገዲ ሑመራ ኣቢለ ድማ ናብ ኢትዮጵያ ኣትየ።

ሕቶ፥ ሕራይ ሰናይ፡ ከም ዘዕለልካኒ ካብ ኤርትራ መጺእካ ክነስኻ ዘለካ መንነት ግን ናይ ኢትዮጵያ’ዩ ፧ እዚ ብኸመይ ክኸውን ክኢሉ፧

መልሲ፡ ኣነ ብዝኾነ ወገን ናይ ኢትዮጵያ ኣብ ዜግነት ከብጽሕ ዝኽእል ደም የብለይን። እዚ ክብለካ ኣብ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣዴኻ ወይ ኣቦኻ ኢትዮጵያውያን እንተኾይኖም ናይ ኢትዮጵያ ዜጋ ክትከውን ትኽእል ኢኻ። ነዚ ከማልእ ይኽእል ኣይነበርኩን።

ሕቶ፥ እሞ ብኸመይ መንገዲ ድኣ ከተውጽኦ ክኢልካ፧

መልሲ፥ ኣብ ኢትዮጵያ ወረቐት መንነት ናይ ምውጻእ ኣገባብ ከም ናይ ኤርትራ ኣይኮነን። ማለት ኣብ ኤርትራ መንነት ወረቀት ንኹሉ ዜጋ ሓደ ዓይነት ኮይኑ ካብ ክፍሊ ኢምግሬሽን ‘ዩ ዝውሰድ። ኣብዚ ግን መንነት ወረቐት ኣብ ቀበሌ ዝወሃብ ኮይኑ፣ ሓቐኛን ምስሉይን ተባሂሉ ዩ ዝፍለጥ።

ሕቶ፥ ይቕሬታ ኮሊፈካ። ሓቀኛን ምስሉይን ክትብል ከለኻ ፡ እንታይ ማለትካ’ዩ ፧

መልሲ፥ እወ። እቲ ሓቐኛ ዝበሃል ካብ ቤት ጽሕፈት ናይቲ ቀበሌ ዝወጽእ ኮይኑ ኣብ ቅጺ ናይቲ ቀበሌ ከም ነባሪ ተመዝጊብካ ዝወሃብ’ዩ። ዝኾነ ንዓኻ ዝውክል ሕቶ ናብ ቀበሌ ኣብ ዝድለየሉ መልሲ ክወሃበሉ ዝኽእል ማለት’ዩ። እቲ ስኑዕ ወይ ምስሉይ ዝበሃል ድማ ፣ ብትምዩን ኣገባብ ዝስራሕ ዘይሕጋዊ መነንት ወረቐት ማለት’ዩ።

ሕቶ፥ እዚ ክትብለኒ ዝጸናሕካ  ክልተ ዓይነት መንነት ንምንታይ ዕላማ ክጥቕመካ ይኽእል፧

መልሲ፥ ዝበዝሐ ግዜ  እቲ ዝተሰንዐ ወረቐት ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ቦታ ንምንቕስቓስ ኣብ እትደልየሉ እዋን ንኸገልግለካ ወይ ድማ ናይ ባንክ ሕሳብ ደብተር ንምውጻእ ኢኻ እትጥቀመሉ። እቲ ሓቐኛ መንነት ወረቐት ግን ዝበዝሐ ግዜ ፓስፖርት ንምውጻእ እትጥቀመሉ’ዩ። እዚ ክብለካ ግን ንኤርትራውያን ማለተይ’የ።

ሕቶ፥ ናብ ጉዳይ ፓስፖርት ምውጻእ ‘ሞ ንኺድ ። ዝኾነ ኤርትራዊ ድዩ ከውጽእ ዝኽእል፧

መልሲ፥ ኣይኮነን። ሓደ ዝበዝሐ ሰብ ዘውጽኦ’ኮ ገንዘብ ከፊሉ’ዩ። ብመጀመርያ ናይ ኢትዮጵያ ፓስፖርት ንምውጻእ  ከም ስደተኛ ክትምዝገብ የብልካን፡ ምኽንያቱ ናይ ኢትዮጵያ ፓስፖርት ኣብ እተውጽኣሉ ግዜ ናይ ኣጻብዕቲ ኢድ መርመራ ትገብር ኢኻ።  እዚ ድማ ምስቲ ስደተኛ ንምዃን ኣብ እትምዝገበሉ ግዜ እተማልኦምም ቅጥዕታት ስለዝመሳለስ ፡ እንታይነትካ እንተተፈሊጡ ብሕጊ የእስረካ’ዩ። ስለዚ ፓስፖርት ንምውጻእ ዝሓስብ ሰብ እቲ ናይ ስደተኛ ወረቐት ዘይብሉ ወይ ዘይተመዝገበ ክኸውን ኣለዎ።

ሕቶ፥ ጽቡቕ ሰናይ። ኣገባብ  ኣወጻጽኣ ፓስፖርት‘ኸ ከመይ’ዩ ፧

መልሲ፥ መጀምርያ ሓቀኛ ዝኾነ ናይ ቀበሌ መንነት ወረቐት ከተውጽእ ኣለካ። ነዚ ንምግባር ካብ 5 -8 ሽሕ ብር ትኸፍል። ምኽንያቱ ኣብ ቀበሌ ባዕልኻ ከይድካ ከተውጽእ ኣይትኽልን እኢኻ።  እንታዋይ ኢኻ፧ ኣበይ ትቕመጥ ነይርካ ፣ ኣብ ናይ መን ስድራ ቅጺ ኣለኻ ፧ ንዝብሉ ሕቶታት ክትምልስ ዘኽእል ሕጋዊ ሰነድ ስለዘይብልካ። በዚ መንጽር’ዚ ድማ ንኸምዚ ምስ ዝሰርሑ ደላሎ ተራኺብካ፣ ስምካ ጥራይ ብምውሳድ ኣብናይ ካልእ ስድራ ኣባል ቅጺ ብምምዝጋብ፣ ሕጋዊ መንነት ወረቐት ካብ ቀበሌ የውጹልካ። ሕጋዊ መንነት ወረቐት ድሕሪ ምሓዝካ ናብ ክፍሊ ኢምግሬሽን ብምኻድ ንዝቐርበልካ ፎርም ብምምላእ ናብ ክፍሊ ዓሸራ ብምኻድ፣ ናይ ኢድ ዓሸራ ትህብ። ድሕሪ’ዚ ሓጺር ናይ ድሕረ ባይታ ሕቶታት ይቐርበልካ’ሞ፡ ክፍሊት ከፊልካ ቆጸራ ተዋሂቡካ ትኸይድ። እዚ እቲ ሕጋዊ መስርሕ፡ዩ። ከማይ ዝኣመሰሉ ዜጋታት ግን ፡ንዝቐርበልካ ፎርም ኣብ ምምልእ ብተወሳኺ ኣብቲ ኣብ መወዳእታ መሰርሕ ዝግበር ሓጺር ቃለ ምልልስ፣ ንዝፍጠር ናይ ምድንባር ክስተት ንምክልኻል ተወሳኺ ካብ 10 ክሳብ 25 ሽሕ  ብር ብምኽፋል፣ ኩሉ መስርሕ ብሓገዝ ደላሎ (ዝበዝሑ ኣብ ክፍሊ ኢሚግሬሽን ዝሰርሑ’ዮም) ይፍጸም’ሞ ናይ ቆጸራ ተራ ብምሓዝ ፣ ኣብ ዕለት ቆጸራኻ ተረኺብካ ፓስፖርትኻ ትወስድ።

ሕቶ፥ ሕጂ ንስኻ ክንደይ ኢኻ ከፊልካ፧

መልሲ ፥ ኣነ ነዛ ፓስፖርት ንኸውጽእ ካብ መጀመርያ መስርሕ ምውጻእ ናይ ቀበሌ መንነት ጀሚርካ 18 ሽሕ ብር’የ ከፊለ።

ሕቶ፥ ዕላማ ምውጻእ ፓስፖርት ናይ ኢትዮጵያ እንታይ’ዩ ፧ ንምንታይ፡ዩ ሰብ ዝጥቐመሉ ፧

መልሲ፥ እቲ ቀንዲ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ኤርትራ ኢምባሲ ብዘይምንባሩ ሕጂ ውን ግቡእ ስርሑ ኣይጀመረን። ናይ ኤርትራ ፓስፖርት ከተውጽእ ዝከኣል ኣይኮነን። ካብ ኢትዮጵያ ናብ ካልእ ሃገር ክትከይድ ኣብ እትድልየሉ ግዜ ድማ ፓስፖርት ግድን ብምዃኑ፣ ነዚ ተግባር ክትፍጽም ድሌት ይሓድረካ።

ሕቶ፥ ናይ ስደተኛ ወረቐት ዘለዎም ምዝጉባት ኤርትራውያን ‘ከ ነዚ መስርሕ ዝፈጸሙ ኣለዉ’ዶ፧

መልሲ፥ ኣብ ኢትዮጵያ ዘይግበር ተንኮልን ብልሽውናን የለን። ኣብ ክፍሊ ኢምግሬን ተኸዚኑ ንዝርከብ ዓሸራ ስደተኛታት ክስርዙ ዝኽእሉ ኣባላት ኣለዉ። በዚ መስርሕ ተሓጊዞም ፓስፖርት ዘውጽኡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ይፈልጥ’የ። ዝኸፍልዎ ገንዘብ ግን ብዙሕ’ዩ። ክሳብ 100 ሽሕ’ዩ ዝበጽሕ።

ሕቶ፥ ዝተታሕዙ’ኸ ኣለዉ ዶ፧

መልሲ፥ ምትሓዝ ድኣ ኣበይ ከይተርፍ። ከምዚ ዝበልኩኻ ብፍላይ ኣብታ ናይ መወዳእታ መስርሕ ዘላ ናይ ሕቶን መልስ እዋን፡ ኩነታትካ ኣጸቢቆም ይምርምሩኻ’ሞ ብዛዕባ ሃገርካ ፡ ትውልዲ ዓድኻን ካልእን ይሓቱኻ። ንኹሉ ክትፈልጦ ስለዘይትኽእል  ድማ ነቲ ኣብቲ ፎርም ዓደይን ትውልዲ ቦታን ዝበልካዎ ቦታ ከይተረፈ ትጋገ። ኣብዚ ኣጋጣሚ ዝወሃበካ መቕጻዕቲ፡ ኣብ ትሕቲ ክፍሊ ኢሚግሬሽን ዝመሓደር ቤት ማእሰርቲ ከም ትእስር ይግበር’ሞ፡ ድሕሪ ናይ 2 ወይ 3 ወርሒ ማእሰርቲ ደብዳቤ ኣሰንዮም ናብ መዓስከራት ክትከይድ የገድዱኻ።

ሕራይ ሰናይ ንዝሃብካኒ ሓበሬታ ኣዝየ የመስግን……………..


ትዕዝብቲ

ኣብዚ ግዜ’ዚ ናብ ኢትዮጵያ ዝውሕዙ ዘለው ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ከም ኡጋንዳ፡ ኬንያን ዱባይን ንምኻድ ይመርጹ ብምህላዎ፡ ፡ ብደላሎ ዝሰላሰል ምውጻእ ፓስፖርት በርኪቱ ኣሎ። ምስ’ቲ ዝልዕል ዘሎ ጠለባት ድማ ፡ ስደተኛታት ፓስፖርት ንምውጽእ ዝሕተትዎ መጠን ገንዘባ ካብ 25 ክሳዕ 40 ሽሕ ብር በጺሑ ኣሎ።